Polna i rodna orijentacija

RODNI IDENTITET

Formiranje rodnog identiteta je kompleksan proces koji počinje sa začetkom, ali koji uključuje i kritične procese rasta tokom gestacije i iskustvo nakon rođenja. Postoji puno razlika, ali jezik i tradicija u mnogim društvima zahtevaju da se osoba kategoriše ili kao muškarac ili kao žena, mada postoje neka društva koja prepoznaju i više rodnih kategorija, kao što su berdače među Američkim Indijancima.

Kada se rodni identitet osobe ne poklapa sa polom, odnosno sa genitalijama, osoba će verovatno patiti od rodne disforije, odnosno duboke nesreće zbog tog neslaganja.

Neka istraživanja su ukazala na to da se rodni identitet stvara i fiksira u ranom detinjstvu, nakon čega se ne menja. ova istraživanja se baziraju uglavnom na ispitivanju transseksualnih osoba koje govore o veoma ranom identifikovanju sa rodom koji ne odgovara njihovom telu. Prema ovim istraživanjima, rodni identitet se formira oko 2-3 godine. Međutim, ova istraživanja se mogu dovesti u pitanje dok se ne istraži kada su cisrodne osobe postale svesne svog identitet.

Drugi autori su kritikovali ova istraživanja dovodeći u pitanje izbor uzorka. Odobravanje hormonalne terapije, kao i operacije korekcije pola kontrolišu lekari. Jedno od pitanja koje se u tom procesu postavlja s namerom da se prepoznaju "prave" transseksualne osobe jeste kada je osoba počela da se identifikuje sa suprotnim polom. Istraživači su mogli nenamerno da odbace deo uzorka pri pokušaju određivanja tipičnog vremena formiranja rodnog identiteta. S druge strane, postoji mogućnost da transseksualne osobe daju poželjne, tj. "tačne" odgovore, kako bi povećale šanse da dobiju odobrenje za terapiju. Patrick Califia, pisac koji je i sam prošao kroz terapiju korekcije pola, kaže da su transseksualne osobe potpuno svesne kakve odgovore treba da daju kako bi im terapija bila odobrena:

"Niko od naučnika koji se bave rodom ne shvata da su oni sami odgovorni za stvaranje takve situacije gde transseksualne osobe moraju da opisuju fiksiran niz simptoma i recituju istoriju koja je prepravljena na jasno propisan način kako bi dobili lekarsko odobrenje za ono što bi trebalo da bude njihovo neotuđivo pravo."

Verovatno postoji onoliko varijanti seksualnih i rodnih identiteta koliko ima ljudi i isto toliko načina ispoljavanja ovih identiteta u kompleksnosti svakodnevice. Društvo, međutim, ima tendencije da određene socijalne uloge pripiše muškim, odnosno ženskim individuama. U nekim društvima postoje i socijalne uloge koje su pripisane drugim rodnim identitetima, koji ne postoje u zapadnoj kulturi. Nekada je veza između rodne uloge i rodnog identiteta nejasna. Pojednostavljivanje po kome postoje "pravi" muškarci i "prave" žene i da se oni/e ponašaju "prirodno" doprinosi mnogim nejasnoćama. Rodni identitet mnogih osoba se ne uklapa u ove tradicionalne koncepte i njihovo ponašanje može biti drugačije od onog koje bi se tradicionalno očekivalo od muškaraca, odnosno žena. Ove osobe se mogu identifikovati kao transseksualne, transrodne, genderqueer, mogu se ne identifikovati ni na koji način, ili se identifikovati cisrodno, iako imaju drugačije rodno izražavanje (androgini).

Neke slavne osobe poznate po svom androginom izgledu ili cross-dressing-u su: Dame Edna, Gladys Bentley, David Bowie, Pete Burns, Eddie Izzard, Boy George, Norman Iceberg, k.d. lang, Annie Lennox, Jaye Davidson, Marilyn Manson, Marlene Dietrich, Mylène Farmer, Gackt, Grace Jones, Patrick Wolf, Marc Bolan, Brian Molko, Phranc, Madonna, Prince, Susan Powter, Kate Bornstein, Kristen McMenamy, Antony Hegarty i drugi.

Premda u dominantnoj kulturi na Zapadu tradicija vidi samo dva roda (muški i ženski), u nekim drugim kulturama postoje rodni koncepti koji prepoznaju više rodova. U polinezijskoj kulturi postoje fa'afafine, osobe koje se smatraju trećim polom, između muškog i ženskog. Oni su biološki muškarci, ali se oblače, ponašaju i stupaju u socijalne interakcije kao žene. Fa'afafine se smatraju prirodnim rodom i ne trpe društvenu diskriminaciju.

U Indiji postoje hirdžre, koje se ne smatraju ni muškarcima ni ženama. Većina su biološki muškarci ili interseksualne osobe, ali ima i bioloških žena. Premda se smatraju trećim polom, hidžre ne uživaju jednako društveno prihvatanje kao muškarci i žene u indijskom društvu. Hidžre se mogu uporediti sa transvestitima i drag queensicama na zapadu.

U Omanu, koji ima stroju podelu između polova, postoje haniti, koji se bave muškom homoseksualnom prostitucijom, oblače se kao muškarci, mada nose pastelne boje (za razliku od muškaraca koji nose belo), ali koji imaju pokrete koji se smatraju ženskim. Haniti se mogu družiti sa ženama, što često čine prilikom venčanja i drugih okupljanja. Oni imaju svoja domaćinstva, gde obavljaju i muške i ženske poslove. Ipak, njima je omogućeno da se venčaju sa ženama. Nakon razvoda ili smrti žene, oni mogu da nastave da žive kao haniti.

Treći rod ili treći pol se odnosi na kategoriju koja postoji u gotovo svim društvima ne-zapadnjačke civilizacije, sačinjena od ljudi koji nisu ni potpuno žene, niti potpuno muškarci. To je rodni identitet koji je odvojen i od 'muškog' i od 'ženskog', koji se može smatrati 'među-polom' (androginim polom) ili neutalnim, srednjim rodom.

Premda savremene konotacije često mešaju 'treči rod' sa hermaforditizmom, biološki hermafroditi čine veoma mali procenat osoba trećeg roda. Govoreno biološkim jezikom, hermafrodit je osoba koja ima i muške i ženske polne organe. Međutim, rodni identitet je psihološka i društvena, kao i fizička, kategorija, čime se objašnjava činjenica da su osobe koje se smatraju trećim rodom fizički najčešće ili muškog ili ženskog pola, a retko oba.

Dok je većina srednjovekovnih i savremenih društava smatrala ove ljude ni muškarcima ni ženama, većina tradicionalnih društava u kojima oni postoje smatrala je osobe trećeg roda i muškarcima i ženama, ili delom muškarcima i delom ženama. Zbog toga su u nekim prvobitnim društvima bili poznati kao dvodušni ljudi i o njima se često tako govori. I u mnogim tradicionalnim kulturama se zaista smatralo da imaju dihovene moći, pa čak i bogolike.

Tradicionalna društva u kojima je uloga osoba trećeg roda bila prisutna imala su jasno definisan prostor za ove osobe, koji je bio odvojen od muškog prostora i ženskog prostora. Imali su svoje rodne uloge, drugačije od muških i ženskih. Osim toga, osobe trećeg pola su imale pristup i muškom i ženskom prostoru, dok su oni bili zatvoreni za suprotne polove. Tokom srednjeg veka osobe trećeg roda su i dalje imale svoje odvojene prostore, ali je njihov status počeo da opada.

Kao i muške uloge i identitet, uloge trećeg roda su se drastično promenile od vremena antike. Tokom većeg dela srednjeg veka osobe trećeg pola su bile definisane kao muškarci koji ne mogu da penetriraju žene i da se razmnože zbog fizičke neadekvatnosti. Ovakva definicija se oslanjala na posmatranje osoba traćeg roda kao hermafrodita i korišćena je za stigmatizovanje i končano je korišćena kao pretnja uništenjem za muškarce, kojom su oni bili primoravani na instituciju braka i obaveznu prokreaciju. Uloge osoba trećeg pola u većini indo-evropskih zemalja tokom srednjeg veka uključivale su receptivan analni seks sa muškarcima, pri čemu se smatralo da osobe trećeg roda koriste svoj anus ili usta kao zamenu za vaginu i kao dopunu njihove ženske ličnosti. Većinu osoba trečeg roda činili su transrodni muškarci: muškarci sa jakim ženskim identitetom, opisivani kao "žene u telu muškarca". U mnogim društvima osobe trećeg pola su se odlučivale na kastraciju, kojom bi uklanjale fizički dokaz muškosti. Manji deo ove grupe činile su interseksualne osobe, hermafroditi, transrodne žene, itd.

Iako su osobe trećeg roda u pre-modernom periodu učestovale u seksualnim aktivnostima sa muškarcima i sa ženama, kao i sa drugim osobama trećeg roda, izvori iz antičkih vremena pokazuju da su mnoge osobe trećeg roda ulazile u brakove sa ženama i učestvovale u reprodukciji.

U većem delu modernog sveta osobe trećeg roda su odbačene i marginalizovane, krećući se po društvenoj ivici. Tokom srednjeg veka na Zapadu, mnoge osobe trećeg roda su se povlačile iz javnosti zbog religijskih progona. U ovim društvima osobe trećeg roda, njihove uloge i identiteti su redefinisani po meri savremenog zapadnjačkog konceptra seksualne orijentacije, kao i transrodnih identiteta i na taj način su povezane sa LGBT.

Identiteti osoba trećeg roda, premda mnogo više stigmatizovani nego ranije, i dalje postoje u nezapadnjačkom modernom svetu. Među njima su hidžre u Indiji i Pakistanu koje su dobile zvanični identitet, Fa'afafine u Polineziji i virdžine na Balkanu, a termin treći rod koriste mnoge ove grupe da opišu sebe