Trudnoća

Trudnoća traje 266 dana od trenutka začeća do poroda. Računa se od prvog dana zadnje menstruacije i tada trudnoća traje 9 meseci i 10 dana ili 10 lunarnih meseci odnosno 40 sedmica ili 280 dana. No samo oko 3% trudnica rađa upravo toga dana. Trajanje normalne trudnoće je između 38 i 42 sedmica.

Faze začeća

Oplođenje nastaje spajanjem zrele jajne ćelije i spermatozoida u jajovodu. Ovulacijom iz de Grafovog folikula zrela jajna ćelija dospijeva u lumen jajovoda, gdje biva opkoljena spermatozoidima koji nastoje prodrijeti u nju. Po probijanju spoljašnje opne jajne ćelije i ulaska spermatozoida u nju, dolazi do zgušnjavanja opne koja na taj način sprečava ostale spermatozoide da prodru u nju. Pri prodoru u jajnu ćeliju dolazi do mješanja sadržaja spermatozoida sa jedrom jajne ćelije. Embrionalni razvitak započinje neposredno nakon oplodnje i odvija se u četiri faze:

•    Brazdanje
•    formiranje klicinih listića
•    osnivanje organa
•    histološka diferencijacija organa

Oplođena jajna ćelija pod djelovanjem peristaltičkih pokreta jajovoda i vodene struje koja nastaje kretanjem treplji epitela u tubama dospijeva u šupljinu materice i tada dolazi do nidacije, odnosno implantacije oplođenog jajašceta. Usađena jajna ćelija naziva se zametak ili embrion. Po završenoj organogenezi, poslije trećeg mjeseca trudnoće zametak postaje plod odnosno fetus.

Trajanje trudnoće
Fetus u materici između 6. i 7. meseca

Normalna trudnoća traje deset lunarnih meseci ili devet kalendarskih meseci, odnosno 40 nedelja ili 280 dana. Ako dođe do prekida trudnoće pre polovine sedmog meseca, taj prekid se naziva pobačajem, jer plod nije sposoban za vanmaterični život. Porođajem se naziva svaki prekid trudnoće posle polovine sedmog meseca.

Prema vremenu kada se dogodi, porođaj može biti prevremeni, na vreme i kasniji, a novorođenče nedoneseno (prematurus), doneseno (maturus) i preneseno (postmaturus). Nedonošče po pedijatriskim parametrima je svako dete manje telesne težine od 2.500 grama.

Placenta

Placenta (posteljica) se stvara krajem trećeg mjeseca trudnoće. Ona ima veoma važnu i višestruku funkciju. Učestvuje u razmjeni materija između majke i ploda putem difuzije i osmoze, ima zaštitnu ulogu jer štiti plod od infekcija, a pored toga u njoj se luči progesteron, hormon koji služi za održavanje trudnoće, i estrogen. Pred kraj trudnoće placenta je teška oko 500 g, sa prečnikom od 16 do 20 cm, i sastavljen je od 16 do 20 kotiledona.

Dijagnoza trudnoće

Postavlja se na osnovu anamnestičkih podataka i objektivnog pregleda trudnice. Promjene u organizmu žene izazvane graviditetom nazivaju se znacima trudnoće i djele se u tri grupe:

•    sigurni znaci trudnoće
•    nesigurni znaci trudnoće
•    verovatni znaci trudnoće

Nesigurni znaci trudnoće

Pod nesigurnim znacima podrazumevaju se oni znaci koji su karakteristični za trudnoću ali se mogu naći i kod žena koje nisu gravidne, pa i kod muškaraca. To su mučnine, osećaj gađenja, pigmentacija na pojedinim delovima kože, povećanje stomaka i bokova, promene u raspoloženju i drugi. U nekim slučajevima trudnoću prate i simptomi kao što su umor, preosetljivost na mirise i gubitak apetita.

Verovatni znaci trudnoće

Verovatni znaci su promene koje se manifestuju na polnim organima i grudima žene. To su izostanak menstruacije, uvećanje i razmekšavanje materice, uvećanje dojki i pojava kolostruma odnosno prvog mleka, likviditet sluznice vagine i grlića materice.

Sigurni znaci trudnoće

Sigurni znaci trudnoće su postojanje fetusa vidljivog ultrazvučnim nalazom, slušanje srčanih tonova, opipavanje delova tela ploda i prisustvo hormona trudnoće u urinu. Nakon oplođenja, u organizmu žene se nakon 7-10 dana počinju pojavljivati merljive koncentracije hCG, koji se može dokazivati iz urina ili krvi žene.

Biološki testovi koji su se ranije koristili u dokazivanju trudnoće kao što su Gali Mainijeva reakcija, danas više nisu u upotrebi.

Imunološki testovi koji se danas koriste većinom su zasnovani na upotrebi lateks čestica. Može se dokazati prisustvo Humanog horionskog gonadotropina, čija se polipeptidna beta podjedinica koristi u dokazivanju trudnoće (skraćeno b-hCG) u koncentraciji od 25 mIU u urinu žene, što je ekvivalent periodu između četvrte i pete sedmice trudnoće. Uvek se uzima uzorak prvog jutarnjeg urina, jer je u njemu koncentracija b-hCG najveća.

Takođe, može se uraditi i određivanje koncentracije b-hCG u krvi. Ono se radi desetog dana po ovulaciji, i koncentracija b-hCG u krvi se kod 85% normalnih trudnoća udvostručuje svakih 72 časa u ranoj trudnoći.

Razvoj organa ploda

Ljudsko srce počinje da kuca u četvrtoj nedelji gestacije. Putem ultrazvuka već od šeste nedjelje moguće je pratiti srčane tonove fetusa. U petoj nedelji dete ima oko 80 otkucaja u minutu a u devetoj nedelji oko 165 odkucaja. Pokreti disanja opažaju se u 10. nedelji trudnoće. Razvoj pluća kod fetusa započinje u 4. nedelji pojavom plućnog pupoljka. Prema većini autora bubrezi fetusa počinju da funkcionišu od trećeg mjeseca gestacije, a do tog zaključka se došlo na osnovu postojanja urina u mokraćnom mehuru ploda. Do kraja 18 sedmice razvijaju se polni organi